Đất ở không thu tiền sử dụng đất có được thế chấp không?

Trong thực tế, không ít trường hợp người sử dụng đất được Nhà nước giao đất ở mà không thu tiền sử dụng đất, đặc biệt là các đối tượng chính sách hoặc theo quy định pháp luật từng thời kỳ. Tuy nhiên, khi phát sinh nhu cầu vay vốn, nhiều người băn khoăn liệu loại đất này có đủ điều kiện để thế chấp tại ngân hàng hay không. Vậy, đất ở không thu tiền sử dụng đất có được thế chấp không và cần đáp ứng những điều kiện gì theo quy định hiện hành?

Căn cứ vào khoản 2 Điều 39 Luật Đất đai 2024:

"Cộng đồng dân cư sử dụng đất có quyền và nghĩa vụ như quyền và nghĩa vụ của cá nhân có hình thức sử dụng đất tương ứng, trừ quyền để thừa kế.

Trường hợp cộng đồng dân cư được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất, công nhận quyền sử dụng đất theo hình thức giao đất không thu tiền sử dụng đất thì không có quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, tặng cho, cho thuê quyền sử dụng đất, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất."

Ngoài ra, căn cứ vào khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai 2024:

"Người sử dụng đất được thực hiện các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất; thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở hoặc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất hoặc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, trừ trường hợp thừa kế quyền sử dụng đất, chuyển đổi đất nông nghiệp khi dồn điền, đổi thửa, tặng cho quyền sử dụng đất cho Nhà nước, cộng đồng dân cư và trường hợp quy định tại khoản 7 Điều 124 và điểm a khoản 4 Điều 127 của Luật này;

b) Đất không có tranh chấp hoặc tranh chấp đã được giải quyết bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, bản án, quyết định của Tòa án, quyết định hoặc phán quyết của Trọng tài đã có hiệu lực pháp luật;

c) Quyền sử dụng đất không bị kê biên, áp dụng biện pháp khác để bảo đảm thi hành án theo quy định của pháp luật thi hành án dân sự;

d) Trong thời hạn sử dụng đất;

đ) Quyền sử dụng đất không bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo quy định của pháp luật."

Như vậy:

- Đối với tổ chức, cộng đồng dân cư được Nhà nước giao đất ở không thu tiền sử dụng đất: Không được thế chấp quyền sử dụng đất ở (không được dùng đất ở không thu tiền sử dụng đất để thế chấp tại ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng).

- Đối với hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao đất ở không thu tiền sử dụng đất: Luật Đất đai hiện hành không cấm hộ gia đình, cá nhân được giao đất ở không thu tiền sử dụng đất thực hiện quyền thế chấp quyền sử dụng đất, nếu đáp ứng đủ các điều kiện: có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đất không có tranh chấp, không bị kê biên, trong thời hạn sử dụng đất, v.v.